فصل دوم :مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق
2-1- مقدمه16
فهرست مطالب
عنوانشماره صفحه
2-2- بازار بورس16
2-3- دلایل عمده تأمین مالی شرکت‌ها17
2-4- روش‌های تأمین مالی17
2-4-1 تأمین مالی کوتاه مدت17
2-4-2 تأمین مالی بلند مدت18
2-5- تأمین مالی ناشی از بدهی‌های عملیاتی18
2-5-1 بدهی‌های عملیاتی قراردادی19
2-5-1-1 اعتبارات تجاری (حساب پرداختنی تجاری)19
2-5-1-1-1 هزینه اعتبارات تجاری19
2-5-1-1-2 هزینه عدم استفاده از تخفیف20
2-5-1-1-3 تأخیر در پرداخت20
2-5-1-1-4 اعتبار تجاری به عنوان ابزاری برای تأمین مالی20
2-5-1-2 اسناد پرداختنی20
2-5-1-3 سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی20
2-5-1-4 پیش دریافت از مشتریان21
2-5-2 بدهی‌های عملیاتی برآوردی (ذخایر)21
2-5-2-1 ذخیره هزینه های معوق22
2-5-2-2 ذخیره مالیات22
2-5-2-3 ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان23
2-6- تأمین مالی ناشی از بدهی‌های مالی23
2-6-1 بدهی‌های مالی کوتاه مدت23
2-6-1-1 اوراق تجاری (اوراق قراضه کوتاه مدت)24
2-6-1-1-1 اوراق تجاری به عنوان یکی از ابزارهای تأمین مالی24
2-6-1-2 وام‌های بانکی کوتاه مدت24
2-6-1-3 وثیقه قرار دادن حساب‌های دریافتی25
2-6-1-4 وثیقه قرار دادن موجودی کالا25
فهرست مطالب
عنوانشماره صفحه
2-6-2 بدهی‌های مالی میان مدت و بلندمدت25
2-6-2-1 وام‌های بانکی بلندمدت26
2-6-2-2 وام‌های شرکت‌های بیمه و سایر مؤسسات اعتباری26
2-6-2-3 تأمین مالی تجهیزات26
2-6-2-4 بدهی‌های رهنی27
2-6-2-5 اوراق قرضه27
2-6-2-5-1 انواع اوراق قرضه27
2-6-2-6 مزایا و معایب تأمین مالی از طریق بدهی‌های بلندمدت28
2-7- تشریح بازده و انواع آن30
2-7-1 بازده سهام30
2-7-2 بازده مورد انتظار یک سهم32
2-7-3 بازده ارزش ویژه یا حقوق صاحبان سهام32
2-7-4 بازده دارایی32
2-7-5 بازده سرمایه گذاری33
2-8- نظرات و تئوری‌های تأمین مالی33
2-8-1 نظریه سنتی34
2-8-2 نظریه مودیگیلیانی و میلر34
2-8-3 مالیات و نظریه مودیگیلیانی و میلر35
2-8-4 هزینه های ورشکستگی و نظریه مودیگیلیانی و میلر35
2-8-5 هزینه های نمایندگی35
2-8-6 تئوری موازنه ایستا یا پایدار36
2-8-7 نظریه عدم تقارن اطلاعات37
2-8-8 تئوری سلسله مراتب گزینه های تأمین مالی (تئوری ترجیحی)38
2-9 ترکیب سرمایه و فرصت‌های سرمایه گذاری39
2-9-1 مزیت‌های مالی 40
2-9-2 محدودیت‌های نقدینگی 40
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
2-9-3 سایر منابع سرمایه40
2-9-4 اثر سیاست تقسیم سود بر Ks41
2-9-4-1 ریسک41
2-9-5 نسبت‌های سودآوری42
2-9-6 نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری43
2-9-7 اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی43
2-9-8 اهداف گزارشگری مالی در ارتباط با عوامل مختلف رشد شرکت44
2-10 تاریخچه تأمین مالی45
2-10-1 تاریخچه تأمین مالی در جهان45
2ـ10ـ2 تأمین مالی در اسلام47
2ـ10ـ3 تأمین مالی در ایران48
2-11 مروری مختصر بر مطالعات و تحقیقات49
2-11-1 مروری مختصر بر مطالعات خارجی49
2-11-2 مروری مختصر بر مطالعات داخلی55
فصل سوم :روش اجرای تحقیق
3-1- مقدمه60
3-2- جامعه آماری پژوهش60
3-3- تعیین حجم نمونه پژوهش60
3-4- اهداف مشخص تحقیق62
3-4-1 هدف اصلی62
3-4-2 اهداف فرعی63
3-4-3 اهداف کاربردی63
3-5- سؤال‌های پژوهش63
3-6- فرضیه‌های پژوهش64
3-7- روش پژوهش64
3-7-1 روش پژوهش از نظر ماهیت و محتوایی64
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
3-7-2 روش پژوهش از نظر هدف64
3-7-3 روش انجام پژوهش65
3-8- روش و ابزار جمع‌آوری اطلاعات65
3-9- تعریف متغیرها و نحوه محاسبه آن‌ها65
3-9-1 متغیرهای وابسته66
3-9-1-1 نسبت تغییرات بدهی شرکت ()66
3-9-1-2 نسبت تغییرات سود انباشته ()66
3-9-2 متغیرهای مستقل67
3-9-2-1 فرصت‌های رشد ()67
3-9-2-2 نسبت شاخص سودآوری ()67
3-9-2-3 اندازه شرکت ()67
3-9-3 متغیرهای کنترلی67
3-9-3-1 نسبت دارایی‌های مشهود ()67
3-9-3-2 سیاست سرمایه گذاری ()67
3-9-3-3 تقسیم سود شرکت ()68
3-9-3-5 نرخ رشد فروش شرکت ()68
3-10- مدل‌های پژوهش68
3-11- اعتبار درونی و برونی پژوهش69
3-12- روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات70
3-13- روش داده‌های پانل70
3-14- روش اثرات ثابت:71
3-15- آزمون چاو یا F مقید72
3-16- آزمون هاسمن72
3-17- آزمون معنی دار بودن مدل73
3-18- آزمون معنی دار بودن ضرایب74
3-19- آزمون مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها74
فهرست مطالب
عنوانشماره صفحه
3-20 آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی75
3-21- فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها75
3-22- فرض عدم وجود هم خطی بین متغیرهای مستقل75
3-23- فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها76
3-24- فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس‌ها میان باقیمانده‌ها76
3- 25 فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل:77
فصل چهارم :تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه80
4-2- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق80
4-3- آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق81
4-4- بررسی همبستگی میان متغیرهای تحقیق87
4-5- بررسی هم خطی میان متغیرهای تحقیق89
4-6- نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌های تحقیق89
4-6-1- نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق89
4-6-2- نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق92
4-6-3- نتایج آزمون فرضیه سوم تحقیق95
4-6-4- نتایج آزمون فرضیه چهارم تحقیق97
4-6-5- نتایج آزمون فرضیه پنجم تحقیق100
4-6-6- نتایج آزمون فرضیه ششم تحقیق102
4-7- خلاصه فصل105
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- مقدمه107
5-2- خلاصه پژوهش107
5-3- نتایج آزمون فرضیه110
5-3-1 نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق110
5-3-2 نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق110
فهرست مطالب
عنوانشماره صفحه
5-3-3 نتایج آزمون فرضیه سوم تحقیق111
5-3-4 نتایج آزمون فرضیه چهارم تحقیق111
5-3-6 نتایج آزمون فرضیه ششم تحقیق112
5-4- محدودیت‌های تحقیق113
5-6- پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده114
5-7- خلاصه فصل114
منابع و مأخذ115
منابع فارسی115
منابع لاتین117
پیوست ها114
پیوست 1: فهرست شرکت‌های نمونه آماری تحقیق122
پیوست دوم : خروجی های نرم افزار126
چکیده انگلیسی141
فهرست جداول
عنوان شماره صفحه
نگاره 2-1 ماتریس نظری پیشینه خارجی53
نگاره 2-2 ماتریس نظری پیشینه داخلی57
نگاره 3- 1 روند انتخاب نمونه آماری پژوهش61
نگاره 3-2 فراوانی اعضای نمونه به تفکیک نوع صنعت61
نگاره 4-1، آمار توصیفی متغیرهای تحقیق81
نگاره 4-2 نتایج آزمون نرمال بودن متغیر وابسته تحقیق82
نگاره 4-3، نتایج آزمون نرمال بودن متغیرهای وابسته تحقیق بعد از فرآیند نرمال سازی85
نگاره 4-4 ماتریس ضرایب همبستگی پیرسون بین متغیرهای تحقیق88
نگاره 4-5 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (1)90
نگاره 4-6 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (1)91
نگاره 4-7 نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت91
نگاره 4-8 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (2)93
نگاره 4-9 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (2)93
نگاره 4-10 نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت94
نگاره 4-11 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (3)95
نگاره 4-12 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (3)96
نگاره 4-13 نتایج آزمون فرضیه سوم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت96
نگاره 4-14 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (4)98
نگاره 4-15 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (4)98
نگاره 4-16 نتایج آزمون فرضیه چهارم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت99
نگاره 4-17 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (5)100
نگاره 4-18 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (5)101
نگاره 4-19 نتایج آزمون فرضیه پنجم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت101
نگاره 4-20 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (6)103
نگاره 4-21 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (6)103
نگاره 4-22 نتایج آزمون فرضیه ششم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت104
فهرست نمودارها
عنوان شماره صفحه
نمودار 3-1 ماتریس و نمودار مفهومی تحقیق66
نمودار (Q-Q PLOT )، نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغیرهای وابسته83
نمودار (Q-Q PLOT)، نمایش نرمال بودن توزیع متغیرهای وابسته85
چکیده:
هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین معیارهای مختلف رشد شرکت و پایداری ساختار سرمایه است. این پژوهش از نوع مطالعه ‌کتابخانه‌ای‌ و تحلیلی- علی بوده و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی (پانل دیتا) است. در این پژوهش اطلاعات مالی 101 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1385 تا 1390 بررسی شده است (606 شرکت – سال). برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده‌ی پژوهش از نرم‌افزارهای 20Spss،7‌‌‌‌‌ Eviews و 16 Minitab استفاده شده است. نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه اول پژوهش نشان می‏دهد که بین فرصت‌های رشد شرکت و نسبت تغییرات بدهی شرکت‌ها رابطه معنادار و مستقیمی وجود دارد. در ادامه نتایج پژوهش در ارتباط با تایید فرضیه دوم نشان از آن داشت که بین نسبت شاخص سودآوری شرکت و نسبت تغییرات بدهی شرکت‌ها رابطه معنادار و معکوسی وجود دارد. هم‌چنین با توجه به تجزیه و تحلیل‌های صورت گرفته در ارتباط با تایید فرضیه سوم پژوهش به این نتیجه رسیدیم که بین عامل اندازه شرکت و نسبت تغییرات بدهی شرکت‌ها رابطه معنادار و مستقیمی وجود دارد. هم‌چنین در ارتباط با فرضیه چهارم پژوهش به این نتیجه رسیدیم که بین فرصت‌های رشد شرکت و نسبت تغییرات سود انباشته شرکت‌ها رابطه معنادار و معکوسی وجود دارد. در نهایت نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه‌های پنجم و ششم حاکی از آن بود که بین متغیرهای شاخص سودآوری و عامل اندازه شرکت با نسبت تغییرات سود انباشته شرکت‌ها رابطه معنادار و مستقیمی وجود دارد.
واژه های کلیدی:
فرصت‌های رشد، نسبت شاخص سودآوری، اندازه شرکت، نسبت تغییرات بدهی، نسبت تغییرات سود انباشته، پانل دیتا.
مقدمه :
روش‌های تأمین مالی برای تداوم فعالیت و اجرای پروژه های سودآور در فرایند رشد شرکت بسیار موثرند و موجب ادامه حیات شرکت‌ها در بازارهای رقابتی می‌شوند. تأمین مالی به روش‌های بلند مدت و کوتاه مدت صورت می‌گردد و شرکت‌ها می‌توانند منابع مالی خود را از داخل شرکت (برای نمونه از محل سود انباشته) یا خارج از شرکت (از طریق انتشار سهام یا بدهی) تأمین کنند. هدف اصلی شرکت‌ها افزایش ارزش شرکت و بیشینه سازی ثروت سهامداران است و بدین منظور از روش‌هایی استفاده می‌کنند که آن‌ها را در رسیدن به این مهم یاری کند.
معیارهای رشد شرکت به عنوان یکی از ابزارهای مهم و اساسی برای تصمیم گیری مدیریت در انتخاب شیوه تأمین مالی و حداکثر سازی ارزش شرکت یاری می‌کند و از سوی دیگر به سرمایه گذاران و سهامداران در تصمیم گیری، آگاهی و دانش می‌دهد که در این تحقیق از سه شاخص فرصت رشد شرکت‌ها، عامل اندازه شرکت، شاخص سودآوری به عنوان معیارهای رشد شرکت استفاده شده است.
فصل اول :
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
در فصل اول پس از بیان مسئله و چگونگی برگزیدن موضوع پژوهش، اهمیت و ضرورت تحقیق و ادبیات تحقیق را مورد بررسی قرار می‌دهیم، سپس اهداف تحقیق را بیان نموده و در ادامه به بیان فرضیه‌ها، متغیرها و مدل پژوهشی می‌پردازیم. هم‌چنین روش، ابزار گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات، قلمرو و جامعه آماری پژوهش را در قالب بندی‌های جداگانه بیان می‌کنیم. تعاریف عملیاتی واژگان کلیدی تحقیق نیز در این فصل آورده شده و در نهایت به ساختار کلی پژوهش اشاره شده است.
1-2- بیان مسئله
در دنیای واقعی که بنگاه‌ها و شرکت‌های اقتصادی در آن فعالیت می‌کنند، بهینه سازی منابع مالی از مهم‌ترین مسائل آن‌هاست. متعادل کردن منابع مالی باعث حداکثر کردن بازدهی با کمترین هزینه سرمایه می‌شود. شرکت‌ها برای تأمین مالی تنها از یک منبع (سرمایه یا بدهی) استفاده نمی‌کنند؛ بلکه ترکیبی از آن‌ها را بکار می‌برند. نکته مهم این است که شرکت‌ها در جهت دستیابی به اهداف اصلی خود، باید کدامیک از منابع مالی را انتخاب کرده و چه میزان از آن منبع را در ترکیب سرمایه خود استفاده کنند. قطعاً شناسایی راه های مختلف تأمین مالی و بهره گیری از ابزارهای مناسب مالی، مدیریت را در اتخاذ تصمیمات صحیح‌تر و کسب منافع بیشتر برای شرکت‌ها یاری خواهد نمود و استفاده بهینه از منابع مالی به مدیران این فرصت را خواهد داد تا ارزش کلی شرکت و ثروت صاحبان سرمایه را افزایش دهند (فخاری و همکاران،1390).
وجود بدهی در ساختار مالی شرکت‌ها دلیل مزیت مالیاتی، موجب افزایش سود حسابداری و به تبع آن افزایش نرخ سود هر سهم می‌گردد و از سوی دیگر به دلیل وجود هزینه های بهره و احتمال عدم ایفای تعهدات در سررسید، سبب افزایش ریسک مالی و در نتیجه افزایش سود انباشته و به تبع آن کاهش بازده سهام می‌شود (چنگ و همکاران،2009) .
مدیریت مالی با تصمیم گیری درباره بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام، منابع مالی را تأمین می‌کند و با تصمیم گیری درباره دارایی‌های جاری، دارایی‌های بلندمدت و سرمایه گذاری‌ها، آن‌ها را بکار می‌برد (رزاقی،1386، 3)؛ لذا بدهی یکی از اجزای اصلی ساختار سرمایه اکثر شرکت‌هاست که نقش مهمی در مدیریت تأمین مالی شرکت‌ها ایفا می‌کند.
در این پژوهش رابطه معیارهای مختلف رشد شرکت و پایداری ساختار سرمایه شرکت‌ها به پیروی از پژوهش ویو و همکاران (2012) مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به همین دلیل از متغیر نسبت‌های نسبت تغییرات بدهی مایرس و ماجلوف1 (2008) و سود انباشته کراهام و هاروی2 (2001) به عنوان متغیر وابسته و از متغیرهای فرصت‌های رشد (چنگ و همکاران3 2009) شاخص سودآوری کایهن و تیتمن4 (2007) و اندازه شرکت (ویو و اکس یو5، 2005) به عنوان متغیرهای مستقل استفاده خواهیم کرد. هم‌چنین برای تعیین یک رابطه مناسب و درست بین متغیرهای وابسته و مستقل از یک سری متغیرهای کنترلی مانند: نسبت دارایی‌های مشهود (پستور و ورونرسی6، 2003)، سیاست سرمایه گذاری (وی یو و همکاران7،2005)، تقسیم سود (بکر و ورگلر8،2002)، نسبت دارایی‌های نقدی استین9 (1996)، و نرخ رشد فروش شرکت کونری و همکاران10 (1993)، که بر روی متغیرهای مستقل به صورت غیر مستقیم تأثیر دارند، استفاده خواهیم کرد.
معیارهای ‌‌رشد ‌‌شرکت یکی‌ ‌از ‌‌ابزارهای‌ بسیار‌ ‌مهم ‌و ‌‌اساسی ‌برای ‌تصمیم ‌گیری‌های ‌‌‌‌‌مدیریت ‌‌‌محسوب می‌شود. بنابراین شناسایی عامل‌های تأثیر گذار بر رشد شرکت یکی از موارد حساس و دارای اهمیت بالا در شرکت‌ها می‌باشد. بیشتر تحقیقات پیشین عامل رشد شرکت را با یک عامل مورد بررسی خود قرار داده‌اند، اما در این پژوهش ما با توجه به موارد مطرح شده به دنبال آن هستیم که یک رابطه مناسب و تأثیر گذار بین چندین عامل تأثیر گذار بر رشد شرکت و رابطه آن با سود انباشته و نسبت تغییرات در بدهی‌ها را پیدا کنیم.
در نهایت سؤال اصلی تحقیق به این صورت است که آیا معیارهای رشد شرکت (فرصت‌های رشد، شاخص سودآوری، اندازه شرکت) بر نسبت تغییرات بدهی و سود انباشته شرکت‌ها تأثیر گذار است یا نه. هدف اصلی این مطالعه یافتن رابطه عوامل مختلف معیار رشد شرکت و پایداری ساختار سرمایه شرکت‌ها است.
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
درک و آگاهی از اثرات رشد شرکت بر نسبت تغییرات بدهی و سود انباشته شرکت‌ها، برای مدیران و افراد ذینفع، امری ضروری به نظر می‌رسد. زیرا از یک سو مدیران را در ایفای مسئولیت‌هایی از جمله تصمیم گیری در انتخاب شیوه تأمین مالی مناسب و حداکثر سازی ارزش شرکت که هدف هر موسسه و سازمان انتفاعی است یاری می‌رساند و از سوی دیگر به سرمایه گذاران و سهامداران در تصمیم گیری، آگاهی و دانش می‌دهد (عرب،1386، 4).
اکثر مدیران مالی بر این قول توافق دارند که مفهوم اهرمی از مهم‌ترین مفاهیم مالی بوده و دارای استفاده و جایگاه ویژه ای در ساختار سرمایه11 می‌باشد. شرکتی که هیچ گونه بدهی نداشته باشد یک شرکت با ساختار کاملاً سرمایه ای است. اما در عالم واقعیت ما چنین شرکتی سراغ نداریم و تمام شرکت‌ها نسبت‌های مختلفی از اهرم را مورد استفاده قرار می‌دهند. اما سؤال این است که شرکت چقدر باید از بدهی در ساختار سرمایه خود استفاده کند. آیا نرخ‌های مشخص برای میزان بدهی در ساختار سرمایه وجود دارد یا نه؟ (قالیباف اصل،1373، 9).
مدیران شرکت‌ها به دنبال این هستند که چگونه نسبت تغییرات بدهی و سود انباشته شرکت‌ها را متعادل کنند تا ارزش سهام شرکت در بازار حداکثر گردد یا به عبارت دیگر ثروت سهامداران حداکثر شود و در نهایت باعث رشد روزافزون شرکت گردد.
در تحقیق حاضر نیز، سعی شده است با تجزیه تحلیل معیارهای مختلف رشد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، تأثیر این معیارها را برابر نسبت تغییرات بدهی و سود انباشته شرکت‌ها مورد بررسی قرار گیرد.
1-4- مروری بر ادبیات تحقیق
1-4-1 تحقیقات خارجی:
مکویرا و همکاران (2012)، در پژوهشی تحت عنوان “بودجه‌بندی سرمایه‌ای، هزینه سرمایه و ساختار سرمایه ” به بررسی رابطه بین سه متغیر در بورس اوراق بهادار آمریکای لاتین پرداختند. آن‌ها بودجه بندی 290 شرکت فعال را بر مبنای روش ‌‌LATAM در ارتباط با هزینه و ساختار سرمایه مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل‌های خود را با پژوهش‌های پیشین مورد مقایسه قرار دادند. آن‌ها به طور خاص، خصوصیات ویژه و تفاوت‌های بودجه‌بندی را در دو بازار، بازارهای نوظهور و SME مورد بررسی و مقایسه خود قرار دادند. آن‌ها مشاهده کردند که شرکت‌هایی با ساختار بودجه بندی ‌‌LATAM از تکنیک‌های بودجه بندی و سرمایه استاندارد استفاده کرده اما وزن خاصی که نقدینگی و سهمیه بندی سرمایه ای را مورد واکاوی قرار داده باشد وجود ندارد.
بایون ( 2009 )تحقیق را درباره اینکه ” شرکت‌ها چگونه و چه وقت ساختار سرمایه خود را به سوی اهداف تعیین شده تغییر می‌دهند؟ ” در طی دوره 1971 الی 2003 انجام داده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که شرکت‌هایی که بدهی پایین‌تر از ظرفیت دارند نسبت به شرکت‌هایی که بدهی بالاتر از ظرفیت دارند جهت تأمین مالی از بدهی استفاده می‌کنند.
برادشو و همکاران ارتباط بین فعالیت‌های تأمین مالی برون سازمانی و بازده و سوددهی آتی شرکت‌ها را مورد بررسی قرار دادند. دو روش فوق برای ارزیابی مقادیر خالص وجه نقد ایجاد شده در فعالیت‌های تأمین مالی، استفاده از داده های گردش وجوه نقد بوده و به بررسی انواع شیوه های تأمین مالی (بدهی یا سرمایه) انتخاب شده توسط شرکت‌ها تاکید داشتند. همچنین آن‌ها در تحقیقاتشان علاوه بر بازدهی و سودآوری شرکت‌ها پیرامون تأمین مالی تحلیل‌های پیش بینی سود در کوتاه مدت و بلند مدت، پیش بینی رشد و ارزش شرکت را نیز مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. یافته های این تحقیقات بیانگر وجود یک ارتباط معکوس و نسبتاً با اهمیت بین خالص تأمین مالی و بازده سهام و سود دهی آتی شرکت‌ها بوده است (برادشو و همکاران، 2006، 53-85).
ماریلو کمپلو به بررسی تأمین مالی از راه استقراض (بدهی) در آمریکا پرداخت. پرسش وی در این تحقیق این بود که آیا تأمین مالی از طریق بدهی باعث ارتقا یا افت در عملکرد فروش محصولات بنگاه های اقتصادی کوچک و متوسط می‌شود؟ او به طور تجربی به بررسی ارتباط درون صنعت بین نسبت بدهی به دارایی و عملکرد فروش و اطلاعاتی که از 15 مرکز صنعتی دست یافت، پرداخت. او دریافت که میانه روی و اعتدال در استقراض مرتبط است با سود در فروش. زیاده‌روی و بی پروایی در این خصوص کلیه محصولات فروش را تحت گونه ای از عملکرد که با شکست مواجه می‌شود رهنمون می‌سازد (ماریلو کمپلو، 2005، 135-172).
راجان و زینگالس ارتباط ارزش دفتری بدهی‌ها به حقوق صاحبان سهام با فروش و نسبت بازده دارایی‌ها را در کشور های امریکا، انگلیس، ایتالیا، آلمان، فرانسه، ژاپن و کانادا از طریق رگرسیون و ضریب همبستگی مورد بررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که هنوز پایه های نظری همبستگی مشاهده شده بین متغیرها اغلب مبهم و حل نشده است (راجان و زینگالس،1995،1460-1421).
دونالدسون تحقیقی درباره عملکرد تأمین مالی شرکت‌های بزرگ انجام داده و مشاهده نمودند مدیریت از منابع مالی داخلی به عنوان یک منبع شدیداً طرفداری می‌کند و حتی منابع خارجی را کنار می‌گذارد (دونالدسون،1961،36).
مایرز و ماجلوف به بررسی عوامل تعیین کننده ساختار سرمایه از دیدگاه فرضیه عدم تقارن اطلاعات پرداخته‌اند. در این تحقیق که با تحقیق مستقل مایرز در همان سال هم‌سویی دارد، چنین ادعا شده است که در صورت وجود عدم تقارن اطلاعاتی بین شرکت و بازار سرمایه، شرکت‌های سود آور، منابع تأمین مالی داخلی را به منابع خارجی ترجیح می‌دهند. اما چنانچه به منابع بیشتری نیاز داشته باشند، ابتدا به استقراض و در نهایت به انتشار سهام مبادرت می‌ورزند (مایرز و ماجلوف،1984،221-187) .
فرناندز و هواکیمیان (2001)، دامون، سنبت (1998)، در زمینه ساختار سرمایه تحقیقاتی را انجام دادند و ترکیب بهینه را معرفی کرده‌اند. یکی از یافته های مهم این تحقیقات این بود که نسبت بازده حقوق صاحبان سهام رابطه‌ی مثبت و معنی داری با بدهی‌ها دارد، یعنی هرچه میزان بدهی‌ها افزایش می‌یابد، نسبت بازده حقوق صاحبان سهام افزایش می‌یابد. یافته های آبر (2005)، این بود که بین نسبت بدهی کوتاه مدت و نسبت بازده حقوق صاحبان رابطه ای مثبت وجود دارد، به هر حال یک ارتباط منفی بین نسبت بدهی بلندمدت با نسبت بازده حقوق صاحبان سهام وجود دارد و اینکه ارتباط معنی داری بین نسبت بدهی به جمع کل دارائی‌ها و بازده حقوق صاحبان سهام وجود دارد. داس و دیگران (2009)، به این نتیجه رسیدند که ‌اگر ‌مالکان ‌شرکتی ‌‌بخواهند ‌سودهای ‌گزارش ‌شده ‌شرکت ‌آن‌ها ‌هموار‌ باشد، ‌می‌توانند‌ پاداشی را‌ برای انجام این کار به مدیرانشان اختصاص دهند.
1-4-2 تحقیقات داخلی:
مهدی باقری به بررسی تأثیر روش‌های تأمین مالی بر بازده و قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. در این تحقیق به منظور اطلاع از چگونگی تأثیر روش‌های تأمین مالی بر روی قیمت و بازده سهام در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، سه فرضیه طراحی شده است. فرضیه اول، تأمین مالی از طریق سود انباشته بیشتر از استقراض بر قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس (صنعت سیمان) تأثیر دارد. فرضیه دوم، تأمین مالی از طریق سود انباشته (اندوخته) بیشتر از استقراض بر بازده سهام تأثیر دارد. نتایج حاصل از آزمون فرضیه اول و دوم نشان می‌دهد که تأثیر روش تأمین مالی از طریق سود انباشته بیشتر از استقراض بر قیمت و بازده سهام شرکت‌ها می‌باشد. در فرضیه سوم هم میانگین بازده کل سالانه شرکت‌هایی که از طریق سود انباشته (اندوخته) تأمین مالی نموده‌اند بیشتر از میانگین بازده کل سالانه شرکت‌هایی است که از طریق استقراض تأمین مالی نموده‌اند (باقری،1388، 2 ).
محمد نمازی و همکاران در تحقیق خود به بررسی تأثیر ساختار سرمایه بر سودآوری شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در صنایع مختلف پرداختند. نمونه مورد بررسی مشتمل بر 108 شرکت از صنایع مختلف بود که اطلاعات مربوط به میانگین نسبت بدهی‌ها به دارایی‌ها و حقوق صاحبان سهام طی دوره 5 ساله مورد آزمون قرار گرفت. نتایج بدست آمده حاکی از این مطلب است که به طور کلی بین ساختار سرمایه و سودآوری شرکت رابطه مثبتی وجود دارد، اما این رابطه از نظر آماری در حد ضعیف است. رابطه بین ساختار سرمایه و سودآوری بستگی به صنعت نیز دارد و ساختار بهینه سرمایه را می‌توان در صنایع گوناگون تعیین کرد (نمازی و همکاران،1383، 2).
محمد رضا احمدی در مورد ارتباط بین ساختار سرمایه ‌و ‌بازده ‌شرکت‌های ‌پذیرفته ‌شده در بورس اوراق بهادار تهران تحقیقی را انجام داده است. طبق تحقیقات انجام شده، ارتباط بین ساختار سرمایه و بازده شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به شرح زیر می‌باشد:
1) یافته های تحقیق با استفاده از میانگین 5 ساله (1378-1374) نشان می‌دهد که بین ساختار سرمایه و بازده سرمایه گذاری رابطه معناداری وجود ندارد.
2) بین ساختار سرمایه و بازده حقوق صاحبان سهام رابطه معناداری وجود ندارد که نشان می‌دهد شرکت‌ها نتوانسته‌اند با بهره گیری صحیح از بدهی و تخصیص مناسب مالی به حداکثر بازده حقوق صاحبان سهام دست یابند.
3) رابطه معناداری بین ساختار سرمایه و بازده حقوق صاحبان سهام وجود دارد. هر چند بازده سهام خود معیاری است که نتیجه عملیات شرکت در طی یک دوره مالی را مشخص می‌سازد اما از آن جایی که مزایای تغییرات قیمت را نیز در خود منعکس می‌کند می‌توان نتیجه گرفت که بین ساختار سرمایه و قیمت سهام رابطه وجود دارد (احمدی،1380، 2 ).
دلاوری (1377)، تأثیر روش‌های مالی را بر روی نسبت بازدهی حقوق صاحبان سهام شرکت‌ها در بورس اوراق بهادار تهران، در یک دوره‌ی 5 ساله مورد بررسی قرار داد و به این نتیجه رسید که اگر چه نسبت جمع دارایی‌ها به حقوق صاحبان سهام برای گروه شرکت‌هایی که وام اخذ کرده‌اند در مقایسه با گروه شرکت‌هایی که افزایش سرمایه داده‌اند، از نظر آماری اختلاف معنی داری وجود دارد، اما نسبت بازدهی حقوق صاحبان سهام و نیز نسبت فروش به جمع دارایی‌ها و نسبت سود خالص به فروش در دو گروه شرکت‌ها اختلاف معنی داری با یکدیگر ندارند. به عبارت اهرم مالی تأثیری بر سود آوری شرکت‌های بورس نداشته است. بدری (1378)، طی مطالعه ای نشان داد هموارسازی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران صورت می‌گیرد. مطابق نتایج این تحقیق، نسبت سودآوری یک انگیزه موثر جهت هموارسازی سود بوده و شرکت‌های تولیدی پذیرفته شده در بورس که از نسبت پایین‌تر سودآوری برخوردار بوده‌اند، بیشتر درگیر هموارسازی سود شده‌اند. نوروش و دیگران (1386)، در بررسی ویژگی شرکت‌های هموارساز به این نتیجه رسیدند که شرکت‌های هموارساز سود سن بیشتر عملکرد ضعیف‌تر و نسبت بدهی بالاتری نسبت به شرکت‌های غیر هموارساز سود دارند.
1-5- اهداف تحقیق
هدف این تحقیق بررسی و پاسخ به این سؤال است که چه رابطه بین عوامل مختلف رشد شرکت و نسبت تغییرات بدهی و سود انباشته در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد. اهداف تحقیق در دو بخش شامل اهداف علمی و اهداف کاربردی به شرح زیر بیان می‌گردند.
1-5-1 اهداف علمی :
با توجه به پیشینه این موضوع تاکنون به طور مستقیم رابطه عوامل مختلف رشد شرکت، نسبت تغییرات بدهی و سود انباشته شرکت‌ها در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در کشور ما مورد بررسی قرار نگرفته است. هم‌چنین شواهد موجود در رابطه با تحقیق‌های انجام شده در زمینه های مشابه با این موضوع، بیانگر آن است که تحقیق در این زمینه خصوصاً در ارتباط با عوامل مختلف رشد شرکت (فرصت‌های رشد، شاخص سودآوری، اندازه شرکت) و تأثیر آن بر نسبت تغییرات سود انباشته تاکنون کمتر مورد بررسی قرار گرفته شده است. با توجه به بررسی‌های به عمل آمده و با توجه به محدودیت‌های موجود در رابطه با تحقیق فوق این پژوهش جز پژوهش‌های تکمیل کننده پژوهش‌های قبلی در ایران می‌باشد و وجود پژوهش در این زمینه به شدت احساس می‌گردد.
1-5-2 اهداف کاربردی تحقیق :
نتایج این‌ تحقیق می‌تواند ‌‌‌مورد ‌‌توجه ‌‌سیاست‌گذاران ‌بازار سرمایه‌ و ‌‌‌‌تحلیل‌گران ‌‌قرار‌‌ ‌‌‌گیرد، چون ‌‌آن‌ها می‌توانند در صورت تأثیر داشتن متغیرهای مستقل بر نسبت تغییرات بدهی و سرمایه و اصلاح ساختار این نسبت‌ها به تقویت فرصت‌های مناسب سرمایه گذاری و نهادینه کردن مبنای صحیح محاسبه عوامل مختلف رشد شرکت بپردازند و مبنایی برای ارائه گزارش‌های مالی مناسب برای شرکت فراهم نماید. بنابراین تحقیقات حاضر می‌تواند برای گروه های زیر قابل استفاده باشد :
1- سازمان بورس اوراق بهادار تهران
2- متخصصین و تحلیل گران مالی و سرمایه گذاران
3- مؤسسات حسابرسی
4- مدیران شرکت‌ها
5- محققان و دانشجویان
1-6- فرضیات تحقیق
پس از بررسی مسئله تحقیق و مطالعات مقدماتی درباره جواب‌های ممکن، برای پاسخ به سؤالات مطرح شده در قسمت بیان مسئله، فرضیه های زیر تدوین شده‌اند :
1- بین فرصت‌های رشد شرکت و نسبت تغییرات بدهی شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد.
2- بین شاخص سودآوری و نسبت تغییرات بدهی شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد.
3- بین عامل اندازه شرکت و نسبت تغییرات بدهی شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد.
4- بین فرصت‌های رشد شرکت و نسبت تغییرات سود انباشته شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد.
5- بین شاخص سودآوری و نسبت تغییرات سود انباشته شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد.
6- بین عامل اندازه شرکت و نسبت تغییرات سود انباشته شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد.
1-7- روش پژوهش
از آن‌جا که در این پژوهش به دنبال یافتن رابطه معناداری بین متغیرهای تحقیق هستیم روش تحقیق مورد استفاده از نوع تحقیقات همبستگی، از انواع تحقیقات توصیفی می‌باشد. شیوه استدلال پژوهش، قیاسی – استقرایی می‌باشد، بدین معنی که مبانی نظری و پیشینه پژوهش از راه مطالعات ‌کتابخانه‌ای، مقالات و سایت‌ها در قالب قیاسی و گردآوری اطلاعات برای تأیید یا رد فرضیه‌ها در قالب استقرایی می‌باشد. در این پژوهش با توجه به نوع داده و روش‌های تجزیه و تحلیل آماری موجود، از روش “داده های پانل” استفاده می‌شود. زیرا به منظور بررسی رابطه بین عوامل مختلف رشد شرکت و پایداری ساختار سرمایه از دو جنبه متفاوت مورد بررسی قرار می‌گیرند. از یک سو این متغیرها در میان شرکت‌های مختلف و از سوی دیگر، در دوره زمانی 1385-1390 آزمون می‌شوند.
1-8- روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات
در این پژوهش برای مطالعه مبانی نظری و بررسی پیشینه تحقیق، از روش ‌کتابخانه‌ای‌ با بهره‌گیری از کتب و مقالات تخصصی فارسی و لاتین و پایان‌نامه‌ها استفاده می‌گردد. از آن‌جا که اطلاعات مربوط به متغیرهای این پژوهش شامل بسیاری از اقلام حسابداری مندرج در صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌ها می‌باشد، داده‌های مورد نیاز از صورت‌های مالی موجود در سایت‌های مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی وابسته به سازمان بورس و اوراق بهادار به نشانی www.rdis.ir، شبکه کدال، ‌سیستم‌های جامع اطلاع رسانی ناشران به نشانی www.codal.ir، مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران به نشانی www.F‌ipiran.com و لوح‌های فشرده سازمان بورس و اوراق بهادار به صورت دستی استخراج می‌شود.
1-9- روش‌ها و ابزار گردآوری
تجزیه‌‌ و ‌تحلیل اطلاعات فرآیند چند مرحله ای است که از طریق ابزارهای جمع آوری در نمونه های آماری، فراهم آورده‌اند خلاصه، کد بندی و دسته بندی می‌شوند و در نهایت پردازش می‌گردند تا برقراری انواع تحلیل و ارتباط بین داده‌ها به منظور آزمون فرضیه‌ها فراهم آید. (حافظ نیا، 1385)

پس از جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از صورت‌های حسابرسی شده شرکت‌ها طی دوره پنج ساله 1385 -1390 فرضیه های مورد تحقیق با استفاده از تحلیل همبستگی و رگرسیون مورد بررسی قرار گرفته، و ابتدا در صفحه گسترده اکسل محاسبات اولیه انجام و داده‌ها برای تجزیه و تحلیل آماده می‌شوند. سپس از نرم افزارهای 20 Spss، ‌‌Eviews 7‌‌ و Minitab 16، استفاده می‌گردد.
1-10- قلمرو پژوهش
1-10- 1 قلمرو موضوعی
قلمرو موضوعی این پژوهش بررسی رابطه بین معیارهای مختلف رشد شرکت و پایداری ساختار سرمایه در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد.
1-10-2 قلمرو مکانی
از آن جایی که شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران مشمول مقررات خاص سازمان بورس می‌باشند، انتظار می‌رود اطلاعات تهیه شده از سوی این شرکت‌ها از انسجام، قابلیت اعتماد و کیفیت بالاتری برخوردار باشند؛ لذا قلمرو مکانی یا همان جامعه آماری این تحقیق شامل شرکت‌های فعال در بورس اوراق بهادار تهران بوده، که طی دوره زمانی تحقیق کلیه اطلاعات مالی آن‌ها در بورس ارائه شده است.
1-10-3 قلمرو زمانی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

قلمرو زمانی این تحقیق در برگیرنده سال‌های 1385 الی 1390 می‌باشد. محدود نمودن دوره این تحقیق به یک فاصله زمانی شش ساله، از آن جهت است تا ضمن بهره گیری از یک فاصله زمانی قابل قبول جهت آزمون فرضیات، از طولانی شدن دوره تحقیق که شائبه عدم ‌همسانی شرایط اقتصادی در دوره تحقیق را‌ به دنبال دارد، پرهیز شود.
1-11- جامعه آماری و نمونه آماری پژوهش :
جامعه آماری مورد بررسی در این پژوهش تمام شرکت‌های پذیرفته شده طی دوره زمانی 1385-1390 می‌باشد. که از روش غربالگری (حذفی) برای انتخاب نمونه استفاده شده است.
1-12- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات فنی و تخصصی
فرصت‌های رشد :
فرصت‌های رشد، برابر است با نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری. (چنگ و همکاران12، 2009)
نسبت شاخص سودآوری :
نسبت شاخص آوری عبارت است از نسبت سود قبل از کسر بهره، مالیات و استهلاک به ارزش دفتری کل دارایی‌ها. (کایهن و تیتمن13،2007)
اندازه شرکت :
برابر است با لگاریتم طبیعی ارزش دفتری کل دارایی‌ها. (ویو و اکس یو14، 2005).
نسبت تغییرات بدهی شرکت :
عبارت است از نسبت مابه‌التفاوت جمع کل بدهی‌ها در پایان سال جاری و سال ما قبل به ارزش دفتری کل دارایی‌ها. (مایرس و ماجلوف15،2008)
نسبت تغییرات سود انباشته :
عبارت ‌‌است ‌‌‌‌از ‌‌‌‌نسبت ‌‌‌مابه‌التفاوت ‌‌‌سود ‌انباشته ‌‌‌در ‌‌‌پایان ‌‌‌سال ‌‌‌جاری ‌‌و ‌‌‌‌سال ‌‌‌ما ‌قبل ‌‌به ‌‌ارزش ‌‌دفتری ‌کل دارایی‌ها. (کراهام و هاروی16،2001)
نسبت دارایی‌های مشهود :
عبارت است از نسبت خالص اموال، ماشین آلات و تجهیزات تقسیم بر ارزش دفتری کل دارایی‌ها. (پستور
و ورونرسی17، 2003).
سیاست سرمایه گذاری :
برای بدست آوردن سیاست سرمایه گذاری از معیار نسبت مخارج سرمایه ای به ارزش دفتری دارایی‌ها آن استفاده می‏گردد. معیار نسبت مخارج سرمایه ای به ارزش دفتری دارایی‌ها به عنوان جایگزین فرصت‌های سرمایه گذاری بکار گرفته می‏شود، چرا که انتظار می‌رود تا شرکت‌های برخوردار از این فرصت‌ها. تمایلی به توزیع سود نداشته باشند (وی یو و همکاران18،2005).
تقسیم سود شرکت :
متغیر مصنوعی‌ای است که اگر شرکت سود سهام نقدی پرداخت کرده باشد، برابر 1 و در غیر این صورت برابر صفر خواهد بود (بکر و ورگلر19، 2002).
نسبت دارایی‌های نقدی :
عبارت است از نسبت دارایی‌های نقدی به ارزش دفتری کل دارایی‌ها (استین20، 1996)
نرخ رشد فروش شرکت () :
عبارت است از نسبت مابه‌التفاوت فروش خالص شرکت در سال جاری و سال ما قبل به ‌‌فروش ‌خالص شرکت در سال قبل (کونری و همکاران21، 1993)
1-13- ساختار پژوهش
فصل اول : در این فصل هدف تحقیق به عنوان گامی در جهت توسعه تحقیقات اثباتی برای درک بهتر تأثیر عوامل مختلف رشد شرکت بر پایداری ساختار سرمایه، بیان و سپس موضوع تحقیق تشریح و توجیه اهمیت آن مطرح گردید. در نهایت خلاصه ای از روش انجام تحقیق، ارائه شد.
فصل دوم : به توصیف مبانی نظری و تئوریک متغیرهای مورد استفاده پرداخته و سپس در آخر به پیشینه داخلی و خارجی در ارتباط با موضوع تحقیق می‌پردازیم.
فصل سوم : به توضیح روش تحقیق و فرضیه‌ها و تعریف عملیاتی متغیرها، جامعه و نمونه آماری، روش پردازش داده‌ها، مدل‌های مورد استفاده و تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته خواهد شد.
فصل چهارم : در این فصل به تجزیه و تحلیل یافته‌ها و اطلاعات در دو بخش آمار استنباطی و آمار توصیفی خواهیم پرداخت.
فصل پنجم : نتایج بدست آمده تشریح و مورد ارزیابی و با یافته های محققین دیگر مقایسه می‌شود و محدودیت‌های احتمالی برای تعمیم نتایج ذکر می‌گردد.


پاسخ دهید